De Krimpenerwaard: de gemeente Ouderkerk     

Ouderkerk aan den IJssel


Het wapen van Ouderkerk aan den IJssel,
zoals dat tot 1 januari 1985 in gebruik was.

HET DORP OUDERKERK AAN DEN IJSSEL

Dit dorpjen dat den boei van Neêrlands Graaven heugt,
Noemt lust tot arbeid, groote deugd,
Het doet de steen in goud verkeeren,
Wie zou dan Ouderkerk aan 'd IJssel niet vereeren.

(L van Ollefen, 1793)

De Ouderkerkers worden ook klokkendieven genoemd. Ooit hadden de Ouderkerkers en de Ridderkerkers namelijk een nieuwe kerkklok nodig. Door toevallige omstandigheden werden beide klokken tegelijk afgeleverd. De klok van Ouderkerk was echter beschadigd. Het verhaal gaat dat de Ouderkerkers toen de klokken hebben verruild. De Ridderkerkers zouden als toegift een ham hebben gekregen (Groot Schimpnamenboek van Dirk van der Heide (1988).)

Ouderkerk aan de IJssel vormt sinds 1 januari 1985, samen met o.a. Gouderak, de gemeente Ouderkerk. Vanouds is Ouderkerk aan den IJssel een bekend schippersdorp; in 1954 had het dorp nog een eigen vloot met 180 schepen!

De eerste vermelding van Ouderkerk dateert uit 1263. Er was toen sprake van Oudekerke. Waarschijnlijk is Ouderkerk echter ouder: aangenomen wordt dat er al in de tiende eeuw een kerk was.

Tot de huidige gemeente Ouderkerk behoren de volgende dorpen, gehuchten en buurtschappen: Ouderkerk a/d IJssel, Gouderak, Lageweg, Oudeland en IJssellaan.

Aan de Lageweg 45 vindt u een Oudhollandse boerderij van het type Hallenhuis uit de 17e eeuw. In dit gebouw is gevestigd Kaasboerderij Hoogerwaard. Hier kunt u verschillende stallen bezoeken en zien hoe kaas wordt gemaakt. Het kopen van kaas behoort uiteraard ook tot de mogelijkheden. Wist u dat de Lageweg een overblijfsel is van de oude -afgegraven- rivierdijk?

Aan de IJsseldijk Noord 379 is een wel heel bijzondere Bed & Breakfastboerderij te vinden. Jos en Eline Willems bieden in de 'Ensuitehoeve' aan paren met relatieproblemen op diverse manieren de gelegenheid om te proberen weer tot elkaar te komen.
De bij de boerderij gelegen kleinschalige theetuin 'In de Hosthee', die rust, gemoedelijkheid, sfeer en gezelligheid uitstraalt, biedt de gelegenheid om uw wandel- of fietstocht door de Krimpenerwaard te onderbreken voor koffie, thee en wat dies meer zij.

Aan de Kalverstraat 1 staat de NH-Kerk. Het oorspronkelijke kerkgebouw werd tussen 1425 en 1428, tijdens de Hoekse- en Kabeljauwse twisten, verwoest. Op de 14e-eeuwse fundamenten werd de kerk daarna herbouwd. Begin 16e eeuw werd het kerkgebouw vergroot tot een kruiskerk en in 1795 volgde ingrijpend, constructief herstel. In de kerk bevindt zich het familiegraf van Lodewijk van Nassau, een bastaard-zoon van prins Maurits van Oranje Nassau. De oorspronkelijke grafkelder werd later uitgebreid met een graftombe.
Op zaterdagochtenden tussen 09.30 en 11.30 uur kan er worden bezichtigd.
Onder de kerk zijn ook de fundamenten aangetroffen van een kleiner, in de periode tussen 1150 en 1200 gebouwd tufstenen kerkgebouw.

Tot in de jaren vijftig van de twintigste eeuw werd het aanzicht van Ouderkerk mede bepaald door twee stellingmolens: korenmolen de Druiventros en houtzaagmolen Hermina. Over de Hermina kunt u meer lezen op de onderliggende pagina.

Liefhebbers van de geschiedenis van Ouderkerk aan den IJssel verwijs ik graag naar de website van de Historische Vereniging Ouderkerck op d'IJssel.

Vanuit Ouderkerk aan den IJssel kunt u met een veerpontje voor voetgangers en fietsers naar het aan de overzijde van de Hollandsche IJssel gelegen Hitland (gem. Nieuwerkerk aan den IJssel). Jaarlijks maken ruim 65.000 mensen gebruik van deze vorm van openbaar vervoer.
Klik HIER voor meer informatie over deze veerdienst.

Al meer dan 25 jaar wordt er gepraat over een zuidwestelijke randweg, die een betere verbinding tussen de Kreimpenerwaard en de stad Gouda zou moeten worden. In alle plannen gaat de weg over het grondgebied van de gemeente Ouderkerk. Lees hier de actuele stand van zaken.

Klik hier voor een overzicht van bedrijven en instellingen uit Ouderkerk aan den IJssel die op internet zijn vertegenwoordigd en HIER voor enkele oude ansichten van het dorp.

Gouderak


Het wapen van Gouderak,
zoals dat tot 1 januari 1985 in gebruik was.

HET DORP GOUDERAK

In Neêrlands kring van dorpen,
Wordt menig een geroemd,
En onder alle deezen,
Wordt GOUDERAK genoemd

(L van Ollefen, 1793)

De Gouderakkers worden ook stenengooiers genoemd. Deze schimpnaam dateert vermoedelijk uit de 16e eeuw. De Gouderakkers zouden toen, bij gebrek aan 'echte' wapens, de vijand met stenen te lijf zijn gegaan. Een andere bijnaam is rakkers. Hier zal de bijnaam van de plaatsnaam zijn afgeleid. In andere plaatsen worden de inwoners rakkers genoemd, omdat de jeugd daar destijds nogal baldadig en vechtlustig was. Nog een bijnaam is schillenvreters. De Gouderakkers waren destijds zo arm, dat zij de aardappelschillen meekookten en opaten. Later waren het de meer welgestelden die dat deden. (Groot Schimpnamenboek van Dirk van der Heide (1988).)

Gouderak vormt, sinds 1 januari 1985, samen met Ouderkerk aan de IJssel, Lageweg, IJssellaan en Oudeland, de gemeente Ouderkerk.

In 1274 vindt de eerste vermelding van Gouderak plaats.
Dan is nog sprake van Golderake. Een rak is een recht stuk rivier, tussen twee bochten.

Aan de Kattendijk 183 staat een Oudhollandse boerderij uit 1648 en aan de Kerkstraat 3 de NH-Kerk uit 1658. De kerktoren werd in 1938 voorzien van een nieuwe koperen leibedekking. De toren is 32 meter hoog.
Liefhebbers van de geschiedenis verwijs ik graag naar de website van de historisch vereniging van Gouderak, Golderake.

Gouderak kreeg begin jaren tachtig internationale bekendheid door een van de grootste gifzaken uit de Nederlandse geschiedenis. Eind jaren vijftig had Shell hier grote hoeveelheden industrieel afval gestort. Op deze plek werd later een woonwijk gebouwd: de Zellingwijk. Deze is inmiddels weer afgebroken. Binnenkort wordt gestart met de complete sanering, zodat deze 'schandvlek' definitief tot de geschiedenis van het dorp behoort. Inmiddels heeft de Stichting Herontwikkeling Zellingwijk een eigen website.

Gouderak biedt veel mogelijkheden tot recreatie. Een van de belangrijkste attracties is de Vogelplas, een schitterend natuurgebied waar talloze water- en weidevogels van zeer dichtbij te bestuderen zijn. Deze plas is uitsluitend per fiets en vervolgens te voet bereikbaar.
Daarnaast telt Gouderak enkele beschermde natuurreservaten, de zogenaamde 'boezems' met een unieke flora. Hier bloeien nog als een van de zeer weinige plaatsen in Nederland verschillende soorten wilde orchideeën.
Een van deze boezems is de Stolwijkse Boezem. Hieraan heb ik een afzonderlijke bladzijde gewijd, die u HIER kunt bezoeken.

Vanuit Gouderak kunt u met een pont de Hollandsche IJssel oversteken naar Moordrecht. Als u dat met de auto doet, is het van belang te weten dat er wel twee auto's tegelijk op de pont passen...

De omgeving van Gouderak, en meer specifiek de polder de Nesse, was de plaats waar in 1411 de eerste windwatermolen van de Krimpenerwaard werd gebouwd.

Als u vandaag de dag over de dijk langs de IJssel van Stolwijkersluis naar Gouderak rijdt, ziet u aan uw linkerhand dit restant van de windvijzelmolen 'de drie gebroeders'. Deze achtkantige bovenkruier met stelling werd gebouwd in 1869 en bemaalde de polder Middelblok. De naam van de molen duidt op de voormalige eigenaars, de broers Willem, Pieter en Cornelis Vlasvelders, die oorspronkelijk uit Hazerswoude kwamen. In 1913 kwam een einde aan de windbemaling door deze molen (de laatste molenaar was Janus van Vliet), toen hij werd ontdaan van de wieken, het rieten bovendeel werd gesloopt, de omloop werd verwijderd en binnenin de molen een motor met centrifugaalpomp werd geplaatst. Tot 1951 werd zo gezorgd voor de bemaling van de polder Middelblok. Toen werd de kolk gedempt en de ruimte onder de molen, waar eens het water stroomde, werd omgebouwd tot garage. De romp doet nu dienst als woning.

Vlak buiten het dorp, richting Ouderkerk aan den IJssel, staat het gemaal M Verdoold Cz. Klik HIER om daarover meer te lezen.

In juli 1997 werd een fraaie luchtfoto van Moordrecht en Gouderak gemaakt.

Al meer dan 25 jaar wordt er gepraat over een zuidwestelijke randweg, die een betere verbinding tussen de Krimpenerwaard en de stad Gouda zou moeten worden. In alle plannen gaat de weg over het grondgebied van Gouderak. Lees hier de actuele stand van zaken.

In Gouderak staan ook enkele fraaie kunstwerken, waarover u HIER meer kunt lezen.

Klik hier voor een overzicht van bedrijven en instellingen uit Gouderak die op internet zijn vertegenwoordigd en HIER om enkele fraaie oude anischtkaarten van Gouderak te bekijken. Meer lezen over de geschiedenis van Gouderak en andere oude foto's? Klik HIER.



De Krimpenerwaard vroeger (Geschiedenis, Streekarchief)
De Krimpenerwaard nu (Aantallen inwoners, Evenementen, Recreatie, Flora, Fauna, Adressen)
Steden & dorpen in de Krimpenerwaard (Vlist, Haastrecht, Stolwijk, Schoonhoven, Bergambacht, Ammerstol,
Berkenwoude, Lekkerkerk, Krimpen a/d Lek, Krimpen a/d IJssel, Ouderkerk a/d IJssel, Gouderak)
De Krimpenerwaard in de toekomst
De omgeving van de Krimpenerwaard.(IJsselstein, Lopik, Oudewater, Gouda, Bodegraven )
Met dank aan...Tot slot, Bronnen

English version
Édition Française
Deutsche Version

Uw reactie is van harte welkom