Erasmus in Haastrecht

Aan de Steinsedijk te Haastrecht stond vroeger het klooster van de Reguliere Kanunniken van Holland. Hier woonde van 1488 tot 1493 de beroemde humanist Desiderius Erasmus. 

Over de geboorteplaats van Erasmus bestaan verscheidene lezingen. Omdat hij een onwettig kind van een priester was, heeft Erasmus gedurende zijn gehele leven een rookgordijn gelegd over zijn geboorteplaats en zijn jeugd. Wetenschappers, misschien met uitzondering van enkele Rotterdammers, zijn het er anno de 21e eeuw evenwel over eens: Erasmus is geboren in Gouda en niet -zoals hij zelf vaak beweerde- in Rotterdam. In een brief uit 1520 schrijft hij: "Het lijkt me weinig uit te maken, waar iemand geboren is. Me dunkt, het is een ijdele vorm van verheerlijking wanneer een stad of een land er prat op gaat een mens te hebben voortgebracht die groot werd door zijn eigen inspanningen, zonder de hulp van zijn geboorteland. Het land dat hem groot maakte heeft meer recht hem te beroemen dan zijn geboorteland."
De geboortedag is exact bekend, nl 28 oktober. Over het geboortejaar evenwel bestaat ook verschil van inzicht. Het jaar 1467 wordt het meest waarschijnlijk geacht.

In het Klooster te Stein (of Steyn, zoals het ook wel werd gespeld) bevond zich een uitgebreide bibliotheek, waar Erasmus onder meer alle Romeinse en Griekse klassieken bij de hand had. Het omringende polderland kon hem overigens niet bijster boeien: 'Die plaats was zoo stinkend en ongezond, dat er qualyk koeyen konden leven, laat staan dat een kwetsbaar mensje als ikzelf er kon aarden', zo schreef hij later. Gelukkig is er in het laatste halve millennium in Haastrecht veel ten goede veranderd...

Buste gemaakt door Hildo Krop. Gouda, Agnietenkapel

In 1492 ontving Erasmus in het Haastrechtse Emmausklooster zijn priesterwijding. Een jaar later verliet hij dit klooster echter al om secretaris te worden van Hendrik van Bergen, bisschop van Kamerijk.

Nadat het klooster in de polder Stein in 1549 geheel door brand werd verwoest, verhuisden de monniken met graagte uit het polderland naar het meer comfortabele en statige pand van het Brigittinesser klooster (ook genaamd 'Mariënsterre') in de stad Gouda. Dit convent lag aan de westzijde van de Raam in de toenmalige Koningstraat, zo'n beetje ter hoogte van de Drapiersteeg.

Boomgaard langs de Steinsedijk te Haastrecht, waar vroeger het Emmausklooster stond
Verscholen achter de bomen ligt nu boerderij `t Klooster

Met de nog bruikbare stenen van het afgebrande klooster werd op een stuk grond naast het vroegere klooster een boerderij gebouwd, de hofstede Kloosterstein. Deze brandde in 1900 af, waarna op dezelfde plek een nieuwe boerderij werd gebouwd.

Deze nieuwe boerderij, 't Klooster genaamd, bestaat nog altijd en huisvest een Erasmuskamer. De lambrisering in deze kamer is -naar verluidt- gemaakt van de luiken van het voormalige klooster. In de kamer staat onder meer een antieke haard en een tafel, waaraan Erasmus gewerkt zou hebben. In de kamer staat bovendien een kinderstoel, die aan Desiderius Erasmus (toen nog gewoon Gerrit Gerritszoon) toebehoord zou hebben. In de zitting bevindt zich een handig rond gat en onderaan de kinderstoel zit een schuifje, waarachter een stoofje kan worden geplaatst.

In de boerderij bevindt zich sinds 1936 een gedenksteen, die aangeeft dat Erasmus hier van 1488 tot 1493 heeft gewoond. Ook is er een ornament te zien uit 1519, dat versierd is met een wapen. Ditzelfde wapen siert ook de schouw boven de al genoemde haard. In het verleden zijn verscheidene pogingen gewaagd om de herkomst van dit wapen vast te stellen. Tot op heden zonder resultaat.

Tegenwoordig wordt op boerderij 't Klooster op ambachtelijke wijze boerenkaas gemaakt Ook vervaardigt men roomboter, karnemelk en vele smaken boerderij-ijs.

Boerderij 't Klooster
Steinsedijk 5
2851 LA Haastrecht
Tel. 0182 - 50 30 30
Beheerster Anita Bouman is ook per e-mail te bereiken.