De Middelste Molen te Cabauw

Deze wipwatermolen staat midden in de weilanden bij Cabauw (gem. Lopik).
In het verleden maakte de Middelste (of Tweede) Molen met de Voorste Molen (gebouwd in 1469) en Achterste Molen (uit 1532) deel uit van een serie molens, die inmiddels allen zijn verdwenen.

De oorspronkelijke Middelste Molen werd gebouwd in 1454.
In 1598 werd de Middelste Molen afgebroken, omdat hij niet meer voldeed. Op dezelfde plek is een nieuwe (Middelste) molen gebouwd. Deze brandde in 1772 af. Na enig gesteggel over de vraag of de nieuw te bouwen molen een achtkanter of opnieuw een wipmolen moest worden, gaf de prijs uiteindelijk de doorslag en werd de goedkoopste variant gekozen:de wipmolen. Zodoende werd opnieuw op dezelfde plaats (het laagste punt in de polder) in 1773 de huidige Middelste Molen gebouwd.
De bouwer was Anthony van Lit, molenmaker te Elshout aan de Kinderdijk. De prijs: f.7.149,-. Het alternatief, de achtkanter zou ruim 12.000,- guldens hebben gekost.

In 1796 brandde de splinternieuwe molen bijna opnieuw af, maar kordaat ingrijpen van toenmalig molenaar Cornelis Oskam voorkwam dat. Voor zijn reddingswerk kreeg hij later een eenmalige uitkering van 100 gulden, zijnde meer dan een jaarsalaris!

Er wordt uitgewaterd op de reeds in 1155 (!) gegraven Grote Kerkvliet, die loopt tussen Polsbroek en de Vlist, langs de tegenwoordige Slangenweg.

De molen heeft tot het begin van de jaren zestig nog regelmatig dienst gedaan en werd in 1992 gerestaureerd. Vandaag de dag draait de molen wel regelmatig, maar het schoepenrad is ontkoppeld, omdat de muren aan weerszijden van dat rad nu dringend aan restauratie toe zijn.

De Middelste Molen wordt doorgaans op zaterdag tussen 11.00 en 17.00 gedraaid door vrijwillig molenaar Erik Stoop en zijn vrouw Doeré.
De molen is dan open voor bezoekers: als de blauwe wimpel of vlag wappert of als de molen draait, bent u van harte welkom.

Om er te komen moet u aan de Lopikerweg West de roodwitte bordjes volgen, die u via een boerenpad, aanvankelijk omzoomd door hoge bomen, de weg wijzen. Enkele honderden meters vanaf de bewoonde wereld staat, geheel omringd door weilanden, deze wipwatermolen.

Sinds begin 2004 heeft de Middelste Molen een eigen website.

Foto molen: Hans van Embden