Slot 's Heeraartsberg

Bergambacht bestond vroeger uit twee delen, elk gebouwd op een rivierheuvel (donk). De meest noordelijke heuvel was de plek waar de kerk en de omliggende bebouwing was gesitueerd. In de tweede helft van de dertiende eeuw werd door Haparen van den Berg op de zuidelijke donk een groot, stenen huis gebouwd. Naar zijn zoon Aarnout of Arend is het slot 's Heer Aartsberg genoemd. In de middeleeuwen was 's Heeraartsberg belangrijker dan Bergambacht, getuige onder meer de vele kaarten uit die tijd, waarop de naam Bergambacht in het geheel niet voorkomt, maar 's Heeraartsberg wèl.

oude gravure van het oorspronkelijke slot

Nadat het geslacht van 'de Heren van den Berg' was uitgestorven, werd het slot (tezamen met het gehele dorp en de wijde omgeving) door de Graaf van Holland beleend aan zijn vriend Johan van Arkel. Volgens de meest recente inzichten, is is het eerste slot gebouwd omstreeks 1375. Het kwam in 1412 in handen van de halfzuster van Jacoba van Beieren, Beatrice. Na haar huwelijk met de Heer van Vliet (Vliet, nabij Oudewater) kwam het slot in handen van diens familie. In 1512 zijn de huizen in het dorp, de kerk en het Slot door Gelderse troepen geplunderd en in brand gestoken.

In 1615 is het Slot herbouwd door de toenmalige ambachtsheer, Willem van Zuijlen van Nijevelt. Na een turbulente geschiedenis van verbouw, leegstand, gedeeltelijke afbraak en verval, breekt het jaar 1908 aan. Een deel van de noordelijke slotgracht was toen al gedempt voor de aanleg van de spoorlijn Gouda - Schoonhoven.

De voorlaatste eigenaar, baron Karel van Hardenbroek, overleed in 1908 en liet het slot na aan zijn zoon, Gijsbert. Deze bezoekt het in deplorabele staat verkerende Slot en zakt, zo gaat het verhaal, met één been door de zoldervloer. Hij besluit hierop het Slot tot de grond toe te laten afbreken.

De donk is goeddeels afgegraven en op de plaats waar eerder het kasteel stond, verrees een boerderij, met de naam 't Slot. Boven de ingang van de boerderij was een van het kasteel afkomstige wapensteen uit 1610 ingemetseld. Deze boerderij is inmiddels afgebroken.

Het originele hek, dat toegang gaf tot de oprijlaan, werd in 1964 verplaatst naar Cothen, waar de baron Van Hardenbroek nog een buitenhuis bezit. Het hek dat nu voor de oprijlaan naar boerderij 't Slot staat, is een replica.

Bronnen:
Gemeentegids Bergambacht uit 1975
De Krimpenerwaard door Catharina van Groningen
Historische Encyclopedie Krimpenerwaard, jaargang 7, nr 3 en jaargang 5, nr 1.