Ik kan me goed voorstellen dat de geschiedenis van de Krimpenerwaard
u bij nader inzien evenveel interesseert als de paringsgewoonten van de
Blauwe Reiger (Ardea cinerea).
In dat geval klikt u gewoon hier.
Zo, dan hebben nu alle geschiedbarbaren ons verlaten, en zijn alleen
u en ik nog over!
De geschiedenis dus...
Ten
tijde van het begin van het Holoceen (zo'n 10.000 jaar geleden) werd het
landschap van de Krimpenerwaard gevormd. Later ontstond in dit gebied ook
een groot veenmoeras, waarvan we het oppervlakteveen ook nu nog in de gehele
Krimpenerwaard aantreffen (dit tot grote vreugde van de bestratingsbedrijven,
die hier, als gevolg van de vele verzakkingen, goede zaken doen). Deze
veenlaag, die bestaat uit resten van bomen (voornamelijk elzen, wilgen
en essen), struiken, planten en mos, is op sommige plekken zo'n tien meter
dik.
Op enkele plaatsen in de Krimpenerwaard steken zandheuvels door het veen
heen. Deze plekken, donken, liggen iets hoger dan de omgeving en waren
daardoor populaire bouwplaatsen. Op zo'n heuvel ligt het oudste deel van
Bergambacht; daar werd eerst een kapel gebouwd en later de Sint Laurentiuskerk.
Sporen van prehistorische bewoning zijn gevonden op enkele donken bij Lekkerkerk
en Bergambacht. Deze donken zijn onderdeel van een groter complex, dat
internationaal als archeologisch interessant wordt erkend. Het grootste
deel van dit complex bevindt zich aan de overzijde van de Lek, in de Alblasserwaard.
In
het jaar 944 stond de Krimpenerwaard nog te boek als Lacke et Isla (Lek
en IJssel). Later werd de streek bekend als Nederweert van Crympen en Crympenrewairt.
Via Crimpenrewaart en Krimper Waard ontwikkelde de naam zich uiteindelijk
tot Krimpenerwaard. Het woord ´krimp´ betekent hier: bocht
in een rivier.
In datzelfde jaar 944 schonk Keizer Otto I de Grote van Duitsland (912 - 973) de landstreek rond Lek en IJssel aan de kerken van St. Maarten (De Domkerk) en St. Salvator te Utrecht. Otto was toen overigens nog ‘slechts’ koning: pas in 962 werd hij door de paus tot keizer van het Duitse Rijk gekroond.
Tot ongeveer 1000 jaar geleden was het gebied, vanwege de steeds terugkerende
wateroverlast, slechts dun bevolkt door mensen die zich bezig hielden met
zaken als jagen en vissen. Ook kwam op bescheiden schaal landbouw voor.
Het grote moerasbos, dat de Krimpenerwaard zo'n 10 eeuwen geleden nog was,
lag aanmerkelijk hoger dan het waterpeil van de omringende rivieren. Door
het graven van afwateringsgangen (sloten) kwam het moeras droog te liggen.
Door de ontwatering klonk het veen in en zakte het gebied na verloop van
tijd tot onder de waterstand van de rivieren. In die tijd werden de eerste
dijken om de Krimpenerwaard heen gelegd.
In
de Krimpenerwaard zijn -afgezien van de eerder genoemde donken- geen sporen
gevonden die wijzen op bewoning van enige betekenis vóór
het jaar 1000. Er zijn weliswaar bij Ouderkerk aan den IJssel een zestal
Romeinse munten
gevonden die dateren uit het begin van de 4e eeuw, maar historici en archeologen
trekken uit die vondst niet de conclusie dat het gebied werd bewoond. Ook
enkele bij Schoonhoven gevonden scherven van Romeins aardewerk wijzen niet
noodzakelijkerwijs op bewoning in de tijd van de Romeinen.
Aan het begin van het tweede millennium behoorde de Krimpenerwaard dus toe aan het Bisdom Utrecht. Het gebied werd inzet van verschillende twisten en hevige strijd en verwisselde van eigenaar. In 1064 werd het gebied door Koning Hendrik IV van het Duitse Rijk opnieuw geschonken aan het Bisdom Utrecht. Deze Hendrik stond tot 1065 nog wel onder regentschap van zijn moeder.
In
de periode 1000 - 1300 werd begonnen met het ontginnen van de Krimpenerwaard.
Dit gebeurde vanaf de rivieren: de Lek, de IJssel en de Vlist. Langs deze
wateren werden dijken aangelegd, waarachter zich de eerste lokale vormen
van lintbebouwing vormde.
Polder Krimpen aan de Lek (foto: Hans van Embden)
Rond de dertiende en veertiende eeuw ging men over van de verbouw van
granen naar hennep.
Later werd de veeteelt een belangrijke bron van inkomen voor de bewoners
van de Krimpenerwaard. Typerend voor veel dorpen in de Krimpenerwaard was
de lintbebouwing: langgerekte dorpen strekten zich uit langs riviertjes
of afwateringen van ontgonnen landschap. Later ontstaan ook dorpen rond
de kerken.
In de winter van 1421-1422 was de stand van de rivieren zo hoog, dat de
Lekdijk tussen Lekkerkerk en Krimpen aan de Lek doorbrak (de Sint Elisabethsvloed).
De Krimpenerwaard stroomde grotendeels onder en het duurde drie jaar voordat
al het water weer was verdwenen. Achter de plaats van de toenmalige dijkdoorbraak,
ligt het huidige gebied Bakkerswaal, waar zich een eendenkooi
bevindt.
In
1430 gaven Philips van Bourgondië en Jacoba van Beieren een handvest,
waarin de grondslag van het beheer van de Krimpenerwaard werd geregeld.
Zo ontstond het Hoogheemraadschap van de Krimpenerwaard.
In de Zestiende- en Zeventiende Eeuw vond een overgang plaats, waarbij
houten bouwmaterialen langzamerhand werden vervangen door steen. Als gevolg
daarvan verrezen langs de Lek en Hollandse IJssel steenfabrieken, waar
van rivierklei steen werd gebakken. Andere werkzaamheden die in de Krimpenerwaard
van die tijd veel werden uitgeoefend vonden plaats in rietmattenmakerijen
en scheepswerven. De geteelde hennep werd verwerkt door touwslagerijen.
Een jaartal dat een bijzondere betekenis heeft in de vaderlandsche geschiedenis,
is 1787. In dat jaar werd Wilhelmina van Pruisen, de echtgenote van Willem
de Vijfde, in Vlist staande gehouden door patriotten. Over deze aanhouding
van prinses Wilhelmina van Pruisen, bestaat een zeer interessante pagina
op internet.
Uit de recente geschiedenis: de watersnoodramp van 1953 is ook aan de Krimpenerwaard
niet ongemerkt voorbij gegaan. Op de onderliggende pagina
kunt u daar meer over lezen.
Enkele jaartallen uit de geschiedenis van de Krimpenerwaard
Klik hier voor een overzicht van een aantal
opmerkelijke jaartallen uit de geschiedenis van de Krimpenerwaard, vergeleken
met gebeurtenissen elders in de wereld.
De Krimpenerwaard op oude prentbriefkaarten
Op de onderliggende pagina vindt u een aantal prentbriefkaarten, waarvan de meeste aan het begin van de 20e eeuw werden gemaakt.
In het Streekarchief Krimpenerwaard, Koestraat 74, 2871 DS te Schoonhoven
kon u de archieven vinden van de gemeenten Bergambacht, Nederlek, Krimpen
a/d IJssel, Ouderkerk, Schoonhoven en Vlist. Het archief is inmiddels verhuisd
naar Gouda.
Klik HIER voor meer informatie.
Op deze site vindt u verder de geschiedenis van de volgende onderwerpen:
Genealogen opgelet: Bent
u op zoek naar uw voorvaderen ? Kijk dan eens op de website van het Streekmuseum
Reeuwijk.
Tussen de 137.00 namen, 700 families en het digitale fotobestand van 4500
personen van voor 1940 is wellicht iets voor u te ontdekken.
Maak uw keus:
De
Krimpenerwaard vroeger (Geschiedenis,
Streekarchief)
De
Krimpenerwaard nu (Aantallen
inwoners, Evenementen
Flora, Fauna,
Seizoenen,
Adressen)
Steden
& dorpen in de Krimpenerwaard (Vlist,
Haastrecht,
Stolwijk, Schoonhoven,
Bergambacht, Ammerstol,
Berkenwoude,
Lekkerkerk, Krimpen
a/d Lek, Krimpen a/d
IJssel, Ouderkerk a/d
IJssel, Gouderak)
De
Krimpenerwaard in de toekomst
De
omgeving van de Krimpenerwaard.(IJsselstein,
Lopik, Oudewater,
Gouda, Bodegraven
Met
dank aan...Tot slot, Bronnen
English
version
Édition
Française
Deutsche
Version
Uw reactie is van harte welkom