Maria ter Weghe

In 1609 werd in Foy, een plaatsje in het Franstalige deel van België, op de weg naar de bedevaartsplaats Dinant, een oude eikenboom omgekapt. Toen men de gekapte boom in moten wilde hakken, vond men in het binnenste van de boom een aantal kleine steentjes en een pijpaarden Mariabeeldje, dat was geplaatst achter drie tralies. Eeuwen eerder moet dit beeldje in een holte van de eik zijn gezet. Het werd langzamerhand overgroeid door de boom en raakte in de vergetelheid. Na de vondst werd het beeldje geplaatst in de holte van een naburige eikenboom Het beeldje werd vereerd en al snel begonnen de wonderen rond dit beeldje, hetgeen een toeloop van pelgrims tot gevolg had. In 1623 werd een kerk gebouwd, gewijd aan deze Onze-Lieve-Vrouw van Foy.

De Jezuieten, paters die zich onder meer beijverden voor de devotie van Maria, lieten uit het hout van de oorspronkelijke eikenboom, getrouwe kopieën vervaardigen. Deze werden verspreid naar onder meer Maastricht, Roermond en Breda. Nadat in 1641 de Jezuieten ook naar Haastrecht kwamen, kwam een kopie van het beeldje in 1647 naar het dorp aan de Hollandsche IJssel.

Het beeldje is ca 22 cm hoog en stelt de klassieke Madonna voor: een gesluierde Maria draagt het kind Jezus op haar rechter arm en houdt met haar linkerhand het kindervoetje vast. Het kindje rust met de linkerhand op de hals van Maria en heeft een appel in de rechterhand.

In 1647 deed een huis aan de noordoostkant van de Hoogstraat (nu nummer 98) dienst als kerkgebouw.
Op de plaats van de huidige RK kerk, verrees in 1682 een openbaar kerkgebouw. Deze schuurkerk was een eenvoudig, rechthoekig gebouw, dat oorspronkelijk was voorzien van een met riet gedekt zadeldak. In de jaren 1853-1855 werd de tegenwoordige kerk gebouwd, die gewijd is aan de Heilige Barnabas.

Het Haastrechtse Mariafeest vindt plaats op 18 oktober Op deze dag (St Lucasdag) in 1647 genas Geertrui Bik te Gouda van haar verlamming. Deze genezing wordt toegeschreven aan het Mariabeeldje. Sinds 1647 is een lange lijst van wonderen bekend, die allen aan Maria van Haastrecht worden toegedicht.

Omdat het beeldje regelmatig tijdelijk wordt uitgeleend aan zieken, waardoor het beeldje geregeld 'op reis' is, spreekt men van 'Maria ter Weghe'.

Op 2 mei 1962 werd het beeldje gestolen uit de Barnabaskerk en niet teruggevonden. Aanvankelijk werd het beeldje vervangen door een foto, maar later kocht men in Foy een kopie.

In 1997, drie en een halve eeuw nadat het beeldje naar Haastrecht kwam, werd het door de toenmalige pastoor Hendriks naar Rome gebracht, waar Paus Johannes Paulus II het beeldje op het Sint Pieterplein zegende.

Tegenwoordig bloeit de Haastrechtse Mariacultus weer volop. Regelmatig vinden bedevaarten plaats en elk jaar op 18 oktober wordt tijdens een Mis een lichtprocessie door kinderen gehouden.

Zie ook de website van het Meertens-instituut.

Bronnen:
Haastrecht door Dr AJ Kölker
Historische Encyclopedie Krimpenerwaard, 22-3
De Krimpenerwaard door Drs CL van Groningen